กฎหมายและความเสี่ยงที่ต้องรู้

พระราชบัญญัติการพนัน พ.ศ. 2478 โดยสรุป

พระราชบัญญัติการพนัน พ.ศ. 2478 เป็นกฎหมายหลักที่ใช้ควบคุมการพนันในประเทศไทยมาตั้งแต่ปี 2478 จนถึงปัจจุบัน กฎหมายฉบับนี้กำหนดให้การพนันเกือบทุกประเภทเป็นสิ่งผิดกฎหมาย เว้นแต่จะได้รับใบอนุญาตจากรัฐโดยตรง เช่น สลากกินแบ่งรัฐบาลที่ออกโดยสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล หรือ GLO และการแข่งม้าที่ได้รับใบอนุญาตตามกฎหมายเฉพาะ

หลักการของกฎหมายฉบับนี้คือรัฐผูกขาดการอนุญาตให้เล่นพนันบางประเภทเท่านั้น เพื่อควบคุมผลกระทบทางสังคมและเศรษฐกิจ การซื้อขายหรือเล่นพนันนอกเหนือจากช่องทางที่ได้รับอนุญาต จึงเข้าข่ายความผิดตามกฎหมายฉบับนี้โดยอัตโนมัติ ไม่ว่าจะดำเนินการผ่านช่องทางออนไลน์หรือช่องทางใต้ดินก็ตาม

สิ่งที่ถูกกฎหมายและสิ่งที่ไม่ถูกกฎหมาย

ช่องทางที่ถูกกฎหมายในการซื้อสลากมีเพียงสามรูปแบบหลัก คือสลากกินแบ่งรัฐบาลแบบใบราคา 80 บาท สลากดิจิทัลผ่านแอปเป๋าตังหรือเว็บไซต์ของ GLO โดยตรง และสลาก N3 ตัวเลขสามหลักราคา 20 บาทที่เริ่มจำหน่ายตั้งแต่วันที่ 17 ตุลาคม 2567 ทั้งสามช่องทางนี้อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของหน่วยงานรัฐโดยตรง

สิ่งที่ไม่ถูกกฎหมายคือการซื้อขายหวยผ่านเจ้ามือเอกชนทุกรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นหวยใต้ดินที่ซื้อขายแบบตัวต่อตัว หรือเว็บไซต์และแอปพลิเคชันที่อ้างว่าเป็นตัวแทนขายหวยออนไลน์ เว็บเหล่านี้ไม่มีสถานะทางกฎหมายใดรองรับ แม้จะใช้ชื่อหรือโลโก้คล้ายหน่วยงานราชการก็ตาม

ตัวอย่างกรณีที่พบบ่อย

ผู้อ่านจำนวนมากเข้าใจผิดว่าเว็บที่จดทะเบียนบริษัทในต่างประเทศถือเป็นช่องทางถูกกฎหมายเมื่อให้บริการกับผู้เล่นในไทย ในความเป็นจริงใบอนุญาตจากต่างประเทศไม่มีผลบังคับใช้ตามกฎหมายไทย การให้บริการพนันออนไลน์แก่ผู้เล่นในราชอาณาจักรยังเข้าข่ายความผิดตามพระราชบัญญัติการพนัน พ.ศ. 2478 เช่นเดิม

หวยใต้ดินและความเข้าใจผิดที่พบบ่อย

หวยใต้ดินคือการพนันตัวเลขที่ดำเนินการโดยเจ้ามือเอกชนนอกระบบราชการ มักอ้างอิงผลรางวัลจากสลากกินแบ่งรัฐบาลเป็นเกณฑ์การจ่ายเงิน แม้ไม่มีใบอนุญาตใดรองรับ หวยใต้ดินยังคงแพร่หลายเพราะรับเดิมพันได้ทุกจำนวน ต่างจากสลากที่กำหนดราคาตายตัวต่อใบ

การซื้อหวยใต้ดินจัดอยู่ในประเภทการพนันที่ผิดกฎหมายตามพระราชบัญญัติการพนัน พ.ศ. 2478 โดยไม่มีข้อยกเว้นสำหรับผู้ซื้อรายย่อย ไม่ว่าจะเดิมพันด้วยจำนวนเงินเท่าใด การกระทำดังกล่าวเข้าข่ายความผิดทั้งฝั่งเจ้ามือและฝั่งผู้เล่น

บทลงโทษตามมาตรา 12 ผู้เล่นก็มีความผิดด้วย

มาตรา 12 แห่งพระราชบัญญัติการพนัน พ.ศ. 2478 กำหนดบทลงโทษสำหรับผู้เล่นหรือผู้เข้าพนันในกิจการที่ไม่ได้รับอนุญาตไว้ชัดเจน คือจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 5,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ บทบัญญัตินี้ใช้บังคับกับผู้เล่นโดยตรง ไม่ใช่เฉพาะเจ้ามือหรือผู้จัดให้มีการพนันเท่านั้น

ผู้จัดให้มีการเล่นหรือเจ้ามือหวยใต้ดินมีโทษแยกต่างหากตามกฎหมายฉบับเดียวกัน อยู่ในช่วง 3 เดือนถึง 3 ปี และปรับ 500 ถึง 5,000 บาท ขึ้นอยู่กับบทบาทและความเสียหาย ตัวเลขเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าความเสี่ยงทางกฎหมายไม่ได้จำกัดอยู่ที่ผู้ให้บริการเพียงฝ่ายเดียว ผู้เล่นเองก็มีความรับผิดตามกฎหมายเช่นกัน

การปิดกั้นเว็บพนันโดยกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม

กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม หรือ MDES ทำหน้าที่ประสานงานปิดกั้นเว็บไซต์การพนันออนไลน์ที่ผิดกฎหมายร่วมกับศาลและผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตอย่างต่อเนื่อง จำนวนเว็บไซต์ที่ถูกปิดกั้นในแต่ละปีมีหลักพันรายการ สะท้อนขนาดของปัญหาเว็บพนันที่เข้าถึงผู้เล่นในไทย

การที่เว็บพนันจดทะเบียนใบอนุญาตจากต่างประเทศไม่ได้ทำให้พ้นจากการถูกปิดกั้นหรือพ้นความผิดตามกฎหมายไทย เมื่อเว็บถูกปิดกั้นแล้ว โดเมนใหม่มักถูกเปิดขึ้นทดแทนในเวลาไม่นาน ผู้เล่นที่ติดตามเว็บเหล่านี้จึงเผชิญความไม่แน่นอนทั้งด้านการเข้าถึงและด้านความปลอดภัยของเงินฝาก

ตัวอย่างกรณีที่พบบ่อย

ผู้เล่นบางรายพบว่าเว็บที่เคยใช้ประจำถูกปิดกั้นกะทันหันแล้วเปลี่ยนไปใช้โดเมนสำรองที่ผู้ดูแลเว็บเตรียมไว้ล่วงหน้า พฤติกรรมนี้เป็นสัญญาณว่าผู้ให้บริการรับรู้อยู่แล้วว่าตนเองดำเนินกิจการผิดกฎหมาย และเลือกวางแผนหลบเลี่ยงการปิดกั้นแทนการหยุดให้บริการ

ความเสี่ยงเมื่อไม่มีการคุ้มครองผู้บริโภค

เมื่อเว็บพนันหรือเจ้ามือหวยใต้ดินปฏิเสธจ่ายเงินรางวัล ผู้เล่นไม่มีช่องทางทางกฎหมายในการเรียกร้องคืน เพราะสัญญาพนันที่ผิดกฎหมายไม่ได้รับความคุ้มครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ศาลจะไม่รับบังคับให้จ่ายหนี้พนันที่เกิดจากการเล่นผิดกฎหมาย

กรณีตัวอย่างที่เป็นข่าวคือความเสียหายมูลค่ากว่า 74 ล้านบาทจากเจ้ามือหวยใต้ดินรายหนึ่งที่ปฏิเสธจ่ายเงินให้ผู้เล่นจำนวนมาก ผู้เสียหายส่วนใหญ่ไม่สามารถเรียกเงินคืนผ่านกระบวนการทางแพ่งได้ เพราะมูลหนี้เกิดจากการพนันที่ผิดกฎหมายตั้งแต่ต้น กรณีนี้สะท้อนความเสี่ยงที่แท้จริงของการเล่นนอกช่องทางที่รัฐกำกับดูแลโดยตรง

ความเสี่ยงด้านข้อมูลส่วนตัวและการเงิน

เว็บพนันเอกชนมักเก็บข้อมูลส่วนตัว เลขบัญชีธนาคาร และหมายเลขโทรศัพท์ของผู้เล่นโดยไม่มีมาตรฐานความปลอดภัยที่ตรวจสอบได้ เพราะไม่ได้อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของหน่วยงานใดในไทย ผู้เล่นจึงไม่มีหลักประกันว่าข้อมูลจะถูกเก็บรักษาอย่างเหมาะสมหรือไม่ถูกนำไปใช้ต่อโดยไม่ได้รับความยินยอม

ความเสี่ยงด้านการเงินเกิดขึ้นคู่กันเสมอ เพราะการฝากเงินเข้าเว็บพนันมักผ่านบัญชีที่เปลี่ยนแปลงบ่อยหรือบัญชีที่ไม่ได้ผูกกับผู้ให้บริการโดยตรง เมื่อเกิดปัญหาการโอนผิดพลาดหรือเว็บปิดตัวกะทันหัน ผู้เล่นไม่มีช่องทางเรียกร้องคืนผ่านธนาคารหรือหน่วยงานคุ้มครองผู้บริโภคใด

ทางเลือกที่ปลอดภัยกว่าสำหรับผู้ซื้อ

ทางเลือกที่ปลอดภัยกว่าสำหรับผู้ที่ต้องการซื้อสลากคือช่องทางที่ได้รับอนุญาตจากรัฐโดยตรงเท่านั้น ได้แก่สลากกินแบ่งรัฐบาลแบบใบราคา 80 บาท สลากดิจิทัล L6 ผ่านแอปเป๋าตัง และสลาก N3 ราคา 20 บาท ทั้งสามช่องทางมีการกำกับราคาและกระบวนการจ่ายเงินรางวัลที่ตรวจสอบได้ตามระเบียบของ GLO

ผู้ที่รู้สึกว่าตนเองเล่นพนันเกินการควบคุมหรือได้รับผลกระทบทางการเงินจากการเล่นพนัน สามารถขอคำปรึกษาได้ที่สายด่วนสุขภาพจิต 1323 ซึ่งให้บริการโดยกรมสุขภาพจิตตลอดทั้งวัน ไม่มีค่าใช้จ่าย

อ่านเพิ่มเติมในหัวข้อที่เกี่ยวข้อง

• สลากดิจิทัลผ่านแอปเป๋าตัง
• สลาก N3 ตัวเลขสามหลัก
• วิธีตรวจผลสลากและขึ้นเงินรางวัล
• สังเกตเว็บหลอกลวงอย่างไร

เขียนโดย อนุชา บุญมี

ตรวจทานโดย เมธาวี สุขสมบูรณ์, ผู้สื่อข่าวเศรษฐกิจ · ปรับปรุง 27 กรกฎาคม 2569

คำถามที่พบบ่อย